Cap Table Nedir? Kurucuların Sorduğu 8 Soru ve Yanıtları

Cap Table Nedir? Kurucuların Sorduğu 8 Soru ve Yanıtları

İlk yatırım turunu kapatan bir kurucunun en çok şaşırdığı şey, hisselerinin kafasında düşündüğünden çok daha hızlı erimesidir. Bunu görünür kılan belge ise cap table, yani hisse dağılım tablosudur. Aşağıda bu tablo hakkında girişimcilerin ve yeni yatırımcıların en sık sorduğu soruları sırayla yanıtlıyoruz.

Cap table tam olarak nedir?

Bir şirketin hisselerinin kimde olduğunu, hangi türden hisse olduğunu ve her turdan sonra yüzdelerin nasıl değiştiğini gösteren tablodur. Satırlarda kurucular, yatırımcılar, çalışan opsiyon havuzu ve varsa dönüştürülebilir araçlar yer alır. Sütunlarda ise hisse adedi, yüzde ve çoğu zaman “tam seyreltilmiş” (fully diluted) oran bulunur.

Neden bu kadar önemli?

Çünkü her yatırım müzakeresinde asıl soru “ne kadar para” değil “ne kadar hisse karşılığında” sorusudur. Cap table, bir sonraki turda kimin ne kadar seyreleceğini önceden hesaplamanızı sağlar. Ayrıca kurucu olarak kontrolü ne zaman kaybedeceğinizi de gösterir: oy çoğunluğu çoğu zaman yüzde elli artı birde el değiştirir.

Seyrelme nasıl hesaplanır?

Basit bir örnek: iki kurucu yüzde elli, yüzde elli hisseye sahip. Yatırımcı, şirketin yatırım sonrası değerinin yüzde yirmisi karşılığında para koyuyor. Yeni hisse çıkarıldığı için kurucuların her biri yüzde ellinin yüzde sekseni, yani yüzde kırka düşer. Aynı turda çalışan opsiyon havuzu yüzde on ayrılırsa, kurucuların payı yaklaşık yüzde otuz altıya iner. Bu yüzden turdan önce havuzun nasıl hesaplandığına dikkat edin.

Yatırım öncesi ve sonrası değerleme farkı nedir?

Yatırım öncesi değerleme (pre-money), yeni para girmeden önce şirketin değeridir. Yatırım sonrası değerleme (post-money), bu değerin üzerine yatırım tutarının eklenmiş halidir. Yatırımcının yüzdesi, yatırım tutarının post-money değere bölünmesiyle bulunur. Tek bir kelimelik fark, kurucu payında yüzde birkaç puanlık fark yaratabilir; sözleşmede hangisinin kastedildiğini mutlaka yazılı netleştirin.

Opsiyon havuzu (ESOP) neden cap table’da yer alır?

Çalışanlara verilecek hisse opsiyonları şirket kurulurken ya da ilk turda ayrılan bir havuzdan karşılanır. Yatırımcılar genellikle bu havuzun yatırım öncesi değerleme içinde ayrılmasını ister; böylece seyrelmenin yükü kurucuların üzerinde kalır. Havuz büyüklüğü, işe alacağınız kritik pozisyon sayısına göre planlanmalı, “ne olur ne olmaz” diye şişirilmemelidir.

Cap table’da en sık görülen hatalar nelerdir?

  • Sözlü hisse sözleri: “Sana yüzde beş vereceğim” demek tabloda yoktur ama yıllar sonra hukuki uyuşmazlık olarak geri döner.
  • Vesting olmaması: Kurucuya hisse peşin verilirse ve kurucu altı ayda ayrılırsa, hisse yine onun kalır. Genelde dört yıllık, bir yıllık cliff’li vesting uygulanır.
  • Excel’de dağınık takip: Birden fazla sürümü olan, formülü bozuk bir tablo yatırımcıyı çekinceye iter.
  • Dönüştürülebilir araçları unutmak: Henüz hisseye dönmemiş notlar bir sonraki turda şaşırtıcı bir seyrelme yaratır.

Yatırımcı cap table’a bakarken neyi arar?

Üç şeyi: ilk olarak kurucuların toplam payının çok düşmemiş olması, çünkü motivasyonu kaybetmiş bir ekip yatırımcıyı korkutur. İkinci olarak “ölü ağırlık” hissedarların varlığı, yani artık şirkette çalışmayan ama büyük pay sahibi olan kişiler. Üçüncü olarak da önceki turlarda verilmiş haklar: tasfiye önceliği, anti-seyrelme maddeleri ve veto yetkileri.

Kimlere ne kadar pay verilmeli?

Sabit bir formül yoktur, ama yol gösterici bir çerçeve var. İlk melek turunda çoğu girişim yüzde on ile yirmi arası sunar. Tohum turunda bu oran yüzde yirmi ile yirmi beşi geçmemeli. Her turdan sonra kurucuların toplamda yüzde elliye yakın bir paya sahip kalması, ileriki turları rahatlatır. Danışmanlara hisse verirken ise “ne kadar” sorusundan önce “hangi koşullarda” sorusunu cevaplayın; hedefe bağlı vesting en sağlıklı yoldur.

Cap table’ı kim, ne zaman güncellemeli?

Her hisse hareketinde, yani yeni tur, opsiyon verme, hisse devri veya geri alım olduğunda güncellenmelidir. Sorumlu genellikle finans sorumlusu ya da kurucu ortaklardan biridir; ancak yasal kayıt, şirketin hisse defteri ve ticaret sicili işlemleriyle uyumlu olmalıdır. Excel yerine Carta, Pulley veya benzeri bir araç kullanmak, tur sayısı arttıkça hata riskini azaltır.

İlk toplantıda hazır bulundurmanız gereken belgeler

  1. Güncel cap table (fully diluted dahil).
  2. Kurucuların vesting sözleşmeleri.
  3. Varsa ESOP planı ve verilmiş opsiyonların listesi.
  4. Önceki yatırım sözleşmeleri ve dönüştürülebilir notlar.

Bu dört belge hazırsa yatırımcının inceleme süresi kısalır ve müzakerede güvenilirliğiniz artar.

Küçük bir uygulama örneği

Üç kurucusu olan bir girişimi düşünün: ilk günde her biri yüzde otuz üç buçuk hisseye sahip. Şirket bir danışmana yüzde iki, çalışan havuzuna yüzde on ve melek yatırımcıya yüzde on beş veriyor. Hesabı tabloda adım adım yaptığınızda kurucuların toplam payının yüzde yetmiş yediden aşağıya indiğini görürsünüz. Bu hesabı turdan önce yapmak, hangi koşula “evet” diyeceğinizi bilerek masaya oturmanızı sağlar. Tabloda her senaryo için ayrı bir sekme açıp en iyi, orta ve kötü durumları karşılaştırmak, müzakereyi hızlandırır.

Benzer Yazılar